Allahu taala Kuranı Kerim’in Alak süresi 1 ve 5. ayetlerinde (İKRA BİSMİRABBİKE ELLEZİ HALAK, HALAKAL İNSANE MİN ALAK, İKRA VE RABBUKEL EKREM, ELLEZİ ALLEME BİL KALEM, ALLEMEL İNSANE ME LEM YALEM.) Yaratan Rabbinin adıyla oku. O, insanı bir aşılanmış yumurtadan yarattı. Oku, insana bilmediklerini belleten, kalemle yazmayı öğreten Rabbin, en büyük kerem sahibidir.

Kuranı Kerim’den ilk nazil olan bu mübarek ayetlerdir. Bunlar, Allahın biz kullarına ilk rahmeti ve ihsan ettiği ilk nimetidir. Bu ayetler OKU diye başlıyor. Allahın biz kullarına ilk emridir bir Ayeti Kerime’de okuma emredilirken neyin okunacağı belirtilmemiştir. Kişinin kendisi, içinde yaşadığı toplum, hatta insanlık için yararlı olacak bütün ilimlerin okunup öğrenmesi bu emrin kapsamı içindedir.

Ayrıca okumaya başlarken, Allahın adını anarak Ondan yardım dileyerek başlanması emrediliyor. Besmele, her işimizin başında bir anahtar görevi görür. Bismillahirrahmanirrahiym demeden, Allahın adını anmadan başlanılan her hangi bir iş de başarıya erişilemeyeceği Peygamberimiz tarafından bildirilmiştir. Okuyup öğrenmek gibi önemli bir işe başlarken Allahın adını anarak başlamamız özel olarak emrediliyor.

İlim en üstün payedir. Allah Teala Adem aleyhisselamı bu özelliği ile meleklere tercih ederek, yeryüzünde halife tayin etmiştir. Konu ile ilgili Kuranı Kerim’in Bakara Süresi 30 ve 33. ayetlerinde (Ey Muhammed şu zamanı hatırla ki Rabbin meleklere, ben yeryüzünde bir halife yaratacağım demişti. Melekler orda bozgunculuk yapacak ve kan dökecek birini mi yaratacaksınız? Oysa biz seni överek tesbih ediyor seni takdis ediyoruz dediler. Rabbin: Ben sizin bilmediklerinizi bilirim dedi. Ademe bütün isimleri öğretti. Sonra onları Meleklere gösterip haydi sözünüzde doğru iseniz bana şunları isimleri ile haber verin buyurdu. Melekler: Rabbimiz, seni noksan sıfatlardan tenzih ederiz, bizim, senin bize öğrettiğinden başka bir bilgimiz yoktur. Şüphesiz sen bilensin, hâkimsin dediler. Allah: Ey Adem, bunlara, onları isimleri ile haber ver buyurdu. Bu emir üzerine Adem, onlara, isimleri ile onları haber verince, Allah: Ben size, göklerin ve yerin gayblarını bilirim, sizin açıkladığınızı da içinizde sakladığınızı da bilirim dememiş miydim? Buyurdu.

Görülüyor ki, Allah Teala Hz. Adem’i halife olarak yaratmış ve durumu melekeri ile istişare eder gibi onlara bildirmiştir. Onların yeryüzünde kendilerinin halife olması istemeleri üzerine, Hz. Adem’i bilgilendirmiş ve bu bilgi sayesinde onu halife tayin ettiğini onlara da kabul ettirmiştir. Bilgi bir üstünlük sebebidir. Çünkü Kuran-ı Kerim’in Bakara süresi 269. ayetinde (Kime hikmet verilmiş ise ona çok hayır verilmiş demektir.) buyrulmuştur. Ayetteki hikmet, yararlı olan bilgi demektir. İnsanlığa yararlı olan bilgi, ona sahip olan için elbette bir üstünlük vesilesidir. Allah Teala bilenlerle bilmeyenlerin aynı kefeye konmasının doğru olmayacağını Kuranı Kerim’in Zümer süresi 9.. ayetinde (Ey Mahammed deki; Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Doğrusu ancak akıl sahipleri bunları hakkiyle düşünür? Buyurmaktadır. Peygamberimiz her vesile ile kimin üstünlüğüne dikkat çekmiştir.

İnsan niçin ilim öğrenir? İnsan, öğrendiğini hayata geçirmek ve başkalarına da öğretmek, faydalı olmak için ilim tahsil eder. Bu düşünce ile ilim tahsil edilmelidir. Böyle ilim tahsil edilirken ömrü vefa etmeyip ölen kimselerle ilgili olarak Peygamberimiz şu müjdeyi veriyor. İlim tahsil ederken eceli gelip ölen kimse, kendisi ile Peygamberler arasında ancak bir derece, Peygamberlik derecesi olduğu halde Allaha kavuşur.

İlim sahiplerinin diğer insanlara göre derecelerinin bu kadar üstün olmasının sebebi nedir? Denecek olursa, bu sorunun cevabını Kuranı Kerim’in Fatır süresi 28. ayetinden öğrenelim. Kulları içerisinde ancak âlimler gereğince Allahtan korkarlar. Çünkü alimler Allah Tealayı daha iyi tanır ve onun Peygamberi aracılığıyla insanlara gönderdiği mesajları daha iyi kavrar. Peygamberimiz s.a.v hadisi şeriflerinde İlim öğrenmek her Müslüman’a farzdır buyurmuşlardır. Diğer bir hadisi şeriflerinde ise hikmet ve ilim müminin yitik malıdır. Onu nerede bulursa alır…

İlim Çin gibi uzak bir yerde de olsa alınız.

Ya Öğreten, ya öğrenen, ya dinleyen ya da ilmi seven ol. Fakat sakın beşincisi olma helak olursun. Buyurmaktadırlar.

Hz. Ali’nin ilim ve mal ile ilgili meşhur sözü şöyledir.

İlim maldan hayırlıdır. Çünkü mal harcamakla azalır, İlim harcamakla çoğalır.

Allahın selamı rahmeti ve bereketi hepimizin üzerine olsun.